Kamica pęcherzyka żółciowego

Radosław Lisiecki

Kamica pęcherzyka żółciowego jest spowodowana obecnością kamieni w pęcherzyku żółciowym.
Jest to choroba bardzo częsta w naszej populacji – wg różnych danych szacuje się że dotyczy około 20 – 30% ludzi. Częściej chorują kobiety, a częstość zachorowań wzrasta z wiekiem. W większości przypadków przebieg choroby jest bezobjawowy, a złogi w pęcherzyku żółciowym wykrywane są przypadkowo w badaniu USG jamy brzusznej.

Czynniki ryzyka wystąpienia kamicy pęcherzyka żółciowego:
- średni i starszy wiek
- płeć żeńska
- czynniki hormonalne np. przebyte ciąże
- zaburzenia metaboliczne np. otyłość, hipercholesterolemia, cukrzyca
- przewlekłe choroby przewodu pokarmowego np. jelita cienkiego i grubego
- stan po resekcji żołądka i jelita,
- farmakoterapia np. leki antykoncepcyjne.

Pęcherzyk żółciowy jest magazynem żółci. Żółć jest tworzona w wątrobie jako roztwór kwasów żółciowych, elektrolitów, bilirubiny, cholesterolu i fosfolipidów gromadzi się w świetle pęcherzyka głównie w okresie międzyposiłkowym, a wydalana jest w zwiększonej ilości do dwunastnicy po spożyciu pokarmu. Umożliwia tam trawienie tłuszczów. Powstawanie złogów jest spowodowane z jednej strony zaburzeniami motoryki pęcherzyka i dróg żółciowych co skutkuje zastojem żółci, a drugiej nadmierną zawartością cholesterolu w żółci, który ulega krystalizacji i powstają kamienie cholesterolowe.

Powyższe zaburzenia występują w różnych stanach patologicznych, prowadzących do utraty kwasów żółciowych jak: choroby jelita cienkiego (choroby zapalne jelit, zaburzenia wchłaniania, zespół krótkiego jelita) a także wzmożonego wydzielania cholesterolu spowodowanego złą dietą, hipercholesterolemią uwarunkowaną dziedzicznie, zaburzeniami hormonalnymi, oraz lekami.

Objawy charakterystyczne dla kamicy pęcherzyka żółciowego:
- kolkowe bóle brzucha w nadbrzuszu i podżebrzu po stronie prawej promieniujące do pleców
- nudności i wymioty
- stan podgorączkowy
Objawy te często mają związek z obfitym bogatotłuszczowym posiłkiem.

Kamica pęcherzyka żółciowego może skutkowac poważnymi powikłaniami: - kamica przewodowa – złogi z pęcherzyka przedostają się do głównej drogi żółciowej i powodują blok odpływu żółci z wątroby do światła przewodu pokarmowego – co skutkuje żółtaczką mechaniczną

-ostre zapalenie pęcherzyka żółciowego – kamień blokuje odpływ żółci z pęcherzyka usadawiając się w szyi lub w przewodzie pęcherzykowym. Powoduje to zastój żółci, a następnie rozciągnięcie ściany pęcherzyka, a przez to jej niedokrwienie. Zastoinowa żółć ulega zakażeniu przez bakterie, które mogą przeniknąć do pęcherzyka drogą chłonną, krwionośną i z dróg żółciowych. W wyniku tych procesów dochodzi do zmian zapalnych w ścianie pęcherzyka.

- przewlekłe zapalenie pęcherzyka żółciowego(pęcherzyk porcelanowy) - jest spowodowane obecnością złogów które drażnią ścianę pęcherzyka powodując jej przebudowę. Na podłożu przewlekłego zapalenia może rozwinąc się rak pęcherzyka żółciowego.

- wodniak / ropniak pęcherzyka żółciowego – następstawa ostrego stanu zapalnego gdy zakażenie ulegnie opanowaniu (wodniak) lub nadal trwa (ropniak)

- perforacja pęcherzyka żółciowego i żółciowe zapalenie otrzewnej – gdy przedziurawieniu ulegnie ściana pęcherzyka w trakcie ostrego stanu zapalnego

- niedrożnośc żółciowa przy współistniejącej przetoce pęcherzykowo – jelitowej – kamień z pęcherzyka może przdostac się do światła jelita i spowodowac zaburzenia drożności przewodu pokarmowego

- ostre zapalenie trzustki (kamica dróg żółciowych – jest obok alkoholu najczęstszą przyczyną ostrego zapalenia trzustki w populacji Polskiej)

- zapalenie dróg żółciowych – bardzo groźne powikłanie, obarczone wysoką śmiertelnością, przy braku właściwego leczenia

Bardzo ważne jest wczesne wykrycie powikłań kamicy pęcherzyka żółciowego i wdrożenie odpowiedniego leczenia. Dlatego nie należy lekceważyć takich objawów jak:
- silne bóle brzucha, które utrzymują się dłuższy czas i nie ustępują po zastosowaniu leków przeciwbólowych i rozkurczowych,
- wysoka temperatura ciała
- żółtaczka

Najlepszym badanie pozwalającym na rozpoznanie choroby lub potwierdzenie współistniejących powikłań jest – USG jamy brzusznej – badanie nieinwazyjne, powszechne, powtarzalne o wysokiej czułości dla tej choroby.

Wskazaniami do leczenia operacyjnego są głównie powtarzające się ataki kolki żółciowej, z czasem zwiększające ryzyko wystąpienia lub już wystąpienie powikłań .